سینمافا-علی وزینی-فیلم «طلا‌و‌مس» به کارگردانی همایون اسعدیان را از آن جهت جزو دو فیلم برتر در جشنواره فیلم فجر سال گذشته برگزیدم که چون توانسته بود انتظارات را از  سه مولفه مهم فیلمنامه، بازیگری و کارگردانی، به خوبی برآورده سازد هرچند که با دیگر فیلم برگزیده من (هیچ) به هیچ وجه قابل قیاس نیست.

«طلاومس» فیلم خوبی است که توانسته همزان به سه مولفه فیلمنامه، بازیگری و کارگردانی بها دهد و به یکی از فیلم های خوب امسال تبدیل شود هرچند که هنوز خیلی ها از روی حسادت به کارگردانی که قبلاً ده رقمی ساخته و یا اینکه چون فیلم درباره زندگی روحانی ها است آن را فیلم متوسطی می دانند
همچنان تاکید می کنم که «طلا و مس» یک سرگرودن از فیلم های این روزها بالاتر است و البته در عین حال توانسته مخاطب مردمی و البته مخاطب نمایشی فیلم را نیز راضی نگه دارد که در این شرایط فعلی سینما این کار بسیار دشوار است مخصوصاً اگر فیلم بازیگر نام آشنا و چهره هم نداشته باشد.(نگار جواهریان را از امسال می توان به یک بازیگر محبوب مردمی و البته شناخته شده شناخت)

فیلمنامه:

هر که در این بزم مقرب تر است
جام بلا بیشترش می دهند

بهترین برداشت از فیلم همین بیت معروف است

فیلمنامه طلاومس را نیز در جشنواره برگزیدم زیرا عملاً در عین سادگی داستانی عاشقانه از عشقی حقیقی را روایت می کند. روایتی دلچسب از زندگی یک بچه مذهبی که اتفاقاً روحانی نیز هست.
در بحثی که با دوستان داشتم این بود که چرا در طلاومس همه چیز این قدر خوب و ساده است که من آن را تائید کردم همین سادگی ویژگی اصلی فیلمنامه حامد محمدی است که باید به آن بها داد و یک ارزش محسوب کرد.

سیدرضا غافل از نزدیکان خود در جست و جوی کیمیای محبت است و طلاهای موجود در زندگی خود را رها کرده و شاید به تعبیر خود و کتابفروش فیلم آن را در بالاها جست و جو می کند که البته نتیجه ای حاصلش نمی شود و در آخر نیز اخلاق و عشق واقعی را از فرزندان، همسر، همکار و پرستار بیمارستان درمی یابد.
فیلمنامه «طلا‌ومس» بسیار دوست داشتنی توانسته به خوبی عشق و اخلاق واقعی را روایت کند و ساده و بی دغدغه در قالب کلاس درس و بیماری و مشکلات زندگی آن را به شخصیت اول داستان بیاموزد.
سیدرضا از زندگی خود غافل است و تمام وقت خود را صرف درس خواندن و استفاده و بهره از درس کلاس های استاد خود می کند که حتی به خاطر مکتب آن استاد از شهرش به تهران می آید.
او از مخارج زندگی و همسر و تربیت فرزندان غافل شده و در طول هشت سال زندگی مشترک با همسرش تمامی وارد فوق الذکر بر عهده همسرش «زهرا سادات» بوده و زهرا سادات نیز حق النصاف چیزی کم نگذاشته و بدون چشم داشت و انتظاری تمام آن ها را برآورده ساخته و حتی اگر هم چیزی از سیدرضا می خواهد معلوم می شود برای خودش نمی خواهد بلکه برای سیدرضا و یا دخترش می خواهد. مثل آب خواستن و یا تقاضا از او برای خرید عبای نو و یا انداختن شال گردن.
به خوبی حال و روز سیدرضا و دغدغه هشت سال زندگی مشترک با زهراسادات در ابتدای فیلم روایت می شود اما ناگهان همه چیز دست خوش یک تغییر و اتفاق قرار می گیرد و زهراسادات دچار بیماری ناعلاج می شود و این بار سیدرضا باید مورد امتحان الهی قرار گیرد.

حالا او باید برای خرج بیمارستان و مخارج زندگی پول جور کند که البته ندارد و در مرحله اول قرض می گیرد و بعد مجبور به قالیبافی می شود. مجبور است از همسایه اش خواهش کند و یا با دیگران از جمله پرستار بیمارستان ارتباط برقرار کند و در مورد بیماری همسرش از دکتر اطلاعات بخواهد و برای پیداکردن کار نیز از دوست خود کمک بخواهد که تمامی آن ها را برای اولین بار تجربه می کند و برایش دشوار است. شاید او هیچ گاه انتظار چنین اتفاقی را نداشته است.
سیدرضا اخلاق خاصی و البته فوق العاده ای دارد او حتی در سخت ترین مرحله برای جورکردن پول بیمارستان و مخارج بعدی حاضر نمی شود به روی منبر برود و ترجیح می دهد به قالیبافی مشغول شود و حتی در نمازش هم عمامه خود را روی سر نمی گذارد و بدون آن نماز می خواند که در فیلم می بینیم دیگران اخلاق عملی را رعایت نمی کنند و به کلاس درس اخلاق هم می آیند و حتی کفش خود را برای ورود به این کلاس مرتب نمی کنند. او هیچ گاه از موقعیت خود برای رفع نیاز ها و حتی واجبات کمک نمی گیرد.

با آن که حامد محمدی فیلمنامه خوبی را با سادگی تمام روایت کرده اما کم سوء شدن ناگهانی چشم سیدرضا در اولین تجریه قالیبافی، اغراق آمیز است و نمی توان آن را باور کرد هرچند که اگر او کم بینا هم نمی شود بازهم می توانستیم با سیدرضا همدردی کنیم.

بازیگری:
همیشه از تکرارشدن بازیگران در یک نقش متنفر هستم که خوشبختانه اسعدیان این کلیشه را می شکند (بدون در نظر گرفتن مهران رجبی) و بازیگر جدیدی چون «بهورز شعیبی» که پیش از این با کارگردانی فیلم های کودکش می شناختیمش (بدون در نظر گرفتن آژانس شیشه ای) را به درستی برای ایفای نقش روحانی انتخاب کرده است که بعید می دانم هیچ بازیگری بتواند به خوبی شعیبی نگاه پاک و معصومیت و خلق و خوی این روحانی را به مرحله حضور برساند.

در یادداشتی که در جشنواره فجر با عنوان «جواهری به نام جواهریان» برای نگار جواهریان نوشتم این را تاکید کردم که نگار جواهریان بازیگری است که توانایی ایفای نقش در شخصیت ها و چهره های مختلف از جمله «لیلا« در فیلم «هیچ» و «زهرا سادات» در «طلاومس» و نقش کوتاهش در «صد سال به این سال ها» را دارد و بعدها در ویژه نامه دانشجویی اکران فیلم هیچ در همدان نوشتم «جواهر سینما». و این بار برای سومین بار تقدیر خود را از بازی خوبی و استادانه و فوق العاده و درخشان نگار جواهریان برای بازی در «طلاومس» دارم.
همیشه قبل از تماشای این فیلم، تصویری که از جواهریان برای ایفای نقش داشتم، بازیگری بوده است که فقط می تواند در نقش های کوتاه بدرخشد؛ اما این بار آن قدر مطمئنم که جواهریان فقط برای نقش های بلند و اول قابل ستایش تر است و شاید بهتر بگویم حیرت آور است که بتواند این قدر زهراسادات شود.
معصومیت و بی ادعا بودن، التماس ها و درخواست هایش از سیدرضا برای ترخیص از بیمارستان، برخورد با فرزندان و همسایه، عجز و ناتوانی از انجام امور ساده، خجالت کشیدن در محضر همسر، دعوا و داد کشیدن هایش بر روی شوهر و همسایه و آرامش قلبی اش از زندگی در سکانس های پایانی دلیلی بر این خوب بودن و فوق العاده بودن نگار جواهریان در جریان ایفای نقش «زهرا سادات» است و باعث تکرار تبریک فراون برای جواهریان است که این قدر خوب و فوق العاده است.

نگاه ها در بازی جواهریان عکس العمل های به موقعش و حتی تسلط به لهجه (بدون در نظر گرفتن سکانس پخت ماکارونی) توی ذوق نمی زند و «عاطفه جونی» ها گفتن مکررش در طول فیلم بر حس مادارانه بودن آن کمک می کند تا تمامی نقش های قبلی اش را از یاد ببریم و او را یک همسر و مادر خوب بدانیم که هیچ چیز برای خود نمی خواهد و فداکاری در زندگی اش موج می زند که خوشبختانه مخاطب نیز با آن همذات پنداری صمیمانه ای برقرار می کند واین صمیت حاصله لحظه ای فراموش نمی شود و یا به تکرار نمی افتد.

جنس بازی ها و رسیدن به مرحله باورپذیری در طلاومس بسیار خوب است و حتی بازی «سحر دولت شاهی» (بهترین بازیگر نقش دوم زن در جشنواره فجر به انتخاب نگارنده) نیز آن قدر منسجم و خوب است که می توان بهترین بازی ها را در یک فیلم جمع کرد و آن ها را زیرنظر گرفت.
بازی های کودکان معمولاٌ در فیلم ها نادیده گرفته می شود و اگر با کمی دقت ببینم درمی یابیم که بازیگران کودک و نوجوان توانسته اند به خوبی از پس نقش خود برآیند و بدون اغراق دیالوگ بگویند بخندند و کودکی کنند که نمونه بارز آن سر به سربه سر گذاشتن عاطفه با پدرش و قرآن خواندن دختر همسایه پس از گوش دادن آهنگ هستند.

بهزوز شعیبی و سحر دولت شاهی

کارگردانی:
مسلماً این فیلمنامه خوب وبازی های فوق العاده بدون یک کارگردانی خوب عملی نخواهند شد و حتی دیده نیز نمی شوند و همایون اسعدیان با توانی هایش توانسته جلوی ضرر و ضربه به فیلمنامه خوب و بازی های یکدست را بگیرد.
او حرکت دوربین ها را کنترل می کند و زندگی روحانیون را می شناسد و تاکید می کند که همه جا نباید این دوربین حرکت داشته باشد و در طول فیلم هرگز اجازه ورود دوربین به اتاق شخصی (اتاق خواب) خانواده داده نمی شود و همه چیز از دور کنترل می شود.
آن سکانس حضور پرستار که اکثرا آن را شعاری می دانند آن قدر موثر و خوب روایت می شود که نمی دانم این برداشت شعاری بودن عده ای به چه دلیل است؟

دوربین به موقع همگام با بهروز شعیبی و سحردولت شاهی در اتاق و حیاط خانه می چرخد.
کارگردان بازی های و دیالوگ گفتن را به خوبی به کودکان فیلمش می آموزد تا به موقع حرکت کنند و بتوانند عمل و عکس العملی داشته باشند.
علی رغم نظر خیلی ها که به هر حال «ده رقمی» را با اسعدیان می شناسند اما امضای او را با «طلاومس» می دانم که امیدوارم همیشه آن را نگاه دارد.

مرتبط با:

یادداشت علی وزینی برای "نگار جواهریان"

منبع: سینمافا

بوکمارک

یادداشت ها (1)

ایجاد یادداشت
لطفا نظرات خود را در مورد این مطلب در اینجا ثبت کنید
نام:
پست الکترونیکی شما:
BBCode:
یادداشت
کد امنیتی: (کد مقابل را داخل کادر وارد کنید)*