اختصاصی: نگاهی بر جدیدترین ساخته اصغر فرهادی

سینمافا- محسن سلیمانی فاخر- "جدایی نادر از سیمین"  یکی از رئال ترین فیلم های تاریخ سینمای ایران است .اصغر فرهادی مهم‌ترین و اصلی ترین  موضوعات درام را به شکلی متبحرانه طراحی می‌کند و پیش چشم تماشاگر قرار می‌دهد، او  گناه و عدالت، اعتماد و دروغ در تقابل بین پرسوناژ ها و بازیگران قرار می دهد و وجدان انان را تحریک به تصمیم گیری می کند.

فیلمسازشخصیت‌های چندوجهی و پیچیده ای را می‌آفریند و موفق شده است بازیگران چیره‌دستی برای از کار درآوردن این شخصیت‌ها بیابد. فیلم مهم‌ترین مشکلات اجتماعی در ایران را عنوان می کند و در معرض تصمیم قرار می دهد .وی با زیرکی ،تضادها و چالش های اجتماعی و درون خانوادگی را که بین لایه‌ ها و اقشار تحصیلکرده و متوسط اجتماع با لایه‌ها و رده های مذهبی، فقیر و سنتی جامعه وجود دارد  را مطرح می کند و همین دوگانگی را با تضاد و چالشی که در بین زن‌ها و مردان هست به هم می امیزد و درامی را می سازد که بیینده در کنار همذات پنداری و تفکر میخکوب می کند.

فرهادی، شخصیت پردازی درام  در نهایت ممکن پیش می برد و حتی در جاهایی از روایت و داستان گویی سر تر است .گره افکنی ها  و گره گشایی تا انتهای فیلم در خدمت شخصیت پردازی است  و روایت سهل ممتنع و پیچیده  نمای "جدایی نادر از سیمین" در مقابل شخصیت پردازی قصه پر فروغ نیست و این صلابت در ادمای قصه در کمتر فیلم ایرانی دیده شده است.نویسنده ی فیلمساز موفق می‌شود  در نگاهی فراتر یک تم فراگیر و فراتر از جامعه خویش را به فیلمی رئال تبدیل کند اوبا طرح درگیری‌ها و دغدغه های جهانی، تلنگرهایی بسیار دقیقی را در اشلی کوچکتر از جهان خویش در فیلم‌اش مطرح می کند.

 «جدایی نادر از سیمین» یک فیلم بسیار هوشمندانه، تأثیرگذار و عاطفی و مملو از کدها و جزییاتی است که اگر مخاطب به آنی از دقت در تماشا غافل شود در ادامه و تصمیم گیری های پایان فیلم دچار دوگانگی می شود  . فرهادی در این فیلم به انسان‌هایی می‌پردازد که تحت حاکمیت یک حکومت و باید و ها نباید ها و ارزش ها و غیر ارزش ها زندگی می‌کنند و چاره‌ای ندارند جز آن‌که غیر عمد و برای تلاش برای بقا  گه گاهی دروغ بگویند.
 شخصیت ها  در این اثر به صورت کامل و شناسنامه دار هستند و جدای از شخصیت پردازی های مرسوم سینمای بدنه  است  ازدیالوگ هاو اکت های نادر معلوم می شود که او یک ایده الیست و منطق گرا است و هر چیز را بر اساس قانون می پذیرد ، احترام به پدرش رکن اساسی زندگی اوست. وطن دوست است و وسواس خاصی به چگونگی تعلیم و ترتبیت دخترش دارد. در یادگیری واژگان معادل فارسی به او کمک می کند. به استیفای حق مصر است ودخترش را وادار می کند که بابت نگرفتن مابقی هزینه بنزین به عنوان انعام، واکنش نشان دهد و حقانیت خود را به اثبات برساند. از تهدید های حجت نمی هراسد و تا زمانی که مشخص نشود در اتهام قتل مقصر بوده، از موضع خود کوتاه نمی آید. مغرور  و به هر کسی رو نمی زند حتی برای گذاشتن وثیقه برای آزادی خود به همسر و خانواده اش رو نمی اندازد. انسان با  وجدان و دگر خواهی است و  وقتی مطمئن نیست که کبودی بدن پدرش در اثر افتادن از تخت باشد حاضر به شکایت نمی شود.

سیمین یک مدرن گراست و حاضر نیست که دخترش را در شرایط محیطی اجتماع کشورش بزرگ کند. گرایش زیادی به تغییر اوضاع و احوال زندگی خود و فرزندش دارد. از ترس تهدید های حجت معامله گرمی شود. خود را نگران اوضاع دخترش می بیند . راضیه نماد انسانی معتقد و اخلاق گرا در بلوای گرفتاری و سختی هاست .اعتقاد راسخی که او را در سخت ترین شرایط رها نمی کند .حجت نیز به زعم خود قربانی بدگمانی و بدبینی جامعه است و در نقطه تقابل همسرش قرار دارد.همه زندگی اش را باخته و از هیچ مصیبتی هراس ندارد  و زمان و زمین را مقصر می داند و عقب ماندگی اجتماعی و اقصادی خود را به گردن مرفهین جامعه می اندازد .

از رویکردی دیگر جدایی نادر از سیمین، یک سمفونی کامل برای شخصیت پردازی و کاراکترهایی است  که هریک به نوعی ساز   می شوند و هر نوازنده ای صدایی ازآنان می گیرد و می نوازد. فیلم حکایت درامی آتشین و بی پرده ای است که از دروغ و پنهان کار اغاز می شود و به زوال و ازهم گسیختگی به انجام می رسد.

فیلم درامی خانواده محور است که با رسوخ بین عقاید  و ارزش ها به موضوعات محوری و مشکلات اجتماعی رسیده است  و مملو از روابطی است که سکاندار قشرهایی وسیع از جامعه است. رابطه اول میان زن و شوهری از طبقه متوسطِ  است که در حال فروپاشی است و رابطه دیگر، میان زن و شوهری از طبقه پایین است .خانواده اول با مهاجرت زن به خارج از کشور رو به نابودی است  و دخترشان  تاوان و قربانی این حرکت است و خانواده دوم را فقر به انحطاط کشانده است که تاوانی بیش از یک کودک می دهد ،تاوانی به انداره یک جنین و یک انسان ، خانواد هایی که واگویه ای از مشکلات حاد اجتماع را همراه با پاسخ هایی ناکارامد نشان می دهند.

جدایی نادر از بعدی دیگر چالش های چند خانواده را  روان شناسانه بررسی می کند و با اگاهی از جامعه پیرامون خود و با اشراف جامع به مسائل جامعه شناختی ، رفتارها و تقابلات را بازبینی می کند.  فیلم فرهادی در ایده کوچکی بزرگ شده و آن پنهان کاری است  و این عنصر دستمایه ای برای پیشبرد شخصیت ها و قصه است پنهان کاری از دانستن وضعیت بارداری راضیه توسط نادر، پنهان کاری رخداد تصادف تا موقع اخذ دیه توسط راضیه، درخواست برای قسم دروغ خوردن از سوی راضیه توسط حجت، شهادت دروغ ترمه در دادگاه وپنهان کاری از اعتراف راضیه به تصادف از سوی سیمین از مواردی است که  بر چنین بستری استوار است.

شخصیت پردازی در جدایی نادر از سیمین به گونه ای ست  که یا انان را باید  دوست داشت و یا از آنان متنفر بود. هر یک در گیرو دار و مخمصه ای گرفتار شده اند که در مقام قضاو ت نمی توانند تصمیم عاقلانه ای بگیرند.  از سویی دیگرفیلم یک رئالیسم اجتماعی و  بی پرواست و ازهر گونه اغراق و گزافه گویی به دور است .تمام داستان در عمق حرکت می کند و سطح زدگی در هیچ فصلی از فیلم وجود ندارد .فرهادی از کوچکترین پلانی اضافه برای افزودن بر تایم بهره نبرده و با فینالی آزاد به مخاطب نشان داد که خود در برداشتی که متصور است انتخابی ازادانه و در بطن جامعه دارد و تاکید کرد که این مصائب اجتماعی همواره ادامه خواهد داشت . جدی بودن لحن فیلم و دوری از شعار گویی ها و منفعت طلبی ها باعث شده  که اثر به یک فیلم زیبا و پر قدرت تبدیل شده است .

فیلمساز در کنار نمایش جریانات کوچک اما بسیار مهم زندگی  در فیلم هایش به مخاطب  می آموزد که  از پیشداوری  وقضاوت  عجولانه بپرهیزد . او با صبری که در ادامه داستان بر مخاطب ارزانی می کند  نوعی غافل گیر کردن مخاطب را در آثارش بیان می کند  و با اطلاعات جزیی و مستمری که به تدریج به تماشاگرش می دهد  اثرش را درخشان، جذاب و ماندگار می کند. صحنه ها و دیالوگ به یاد ماندنی و بازی های به یادماندنی تر در فیلم بسیارند.گره خوردن چشم نادر و پدرش و شرم نادر از دروغ های خویش ، دیالوگ نادر در سکانس اغازین " پدرم مرا نمی شناسد ولی من که او را می شناسم  "،  تغییر نظر در مواجه شدن با قران از سوی راضیه  و... از مصادیق است.

فرهادی فیلم ساز بزرگ معاصر ماست و هر سینماگرو سینما دوستی معترف است .او در جایگاهی رفیع و پر افتخاردر جهان ایستاده است. به دست آوردن خرس طلایی کارگردانی از جشنواره معتبر برلین و همچنین خرس نقره ای گروه بازیگران مرد و زن این فیلم  گواهی بر این مدعاست


منبع: سینمافا

یادداشت ها (7)

ایجاد یادداشت
هنردوست گرامی ، لطفا نظر خود راجع به مطلب فوق را در کادر زیر به زبان پارسی وارد نمائید. توجه کنید که نظر شما پس از تائید مدیریت سینمافا و پس از حداکثر 6 ساعت در سایت قرار خواهد گرفت.
نام:
پست الکترونیکی شما:
وب سایت شما:
BBCode:
یادداشت
کد امنیتی: (کد مقابل را داخل کادر وارد کنید)*